Xavfsizlik va firibgarlikka qarshi choralar
Firibgarlik xavflarini cheklash va nazorat qilish usullari
Oxirgi tahrir: 2026-yil 24-sentyabr
Ushbu bo'lim Ommaviy ofertaning ajralmas qismi hisoblanadi. Unda Paylinker firibgarlik operatsiyalari xavfini qanday cheklashi va nazorat qilishi bayon etilgan.
Choralar Paylinker o'zining texnik vositalari bilan hamda xizmat ko'rsatuvchi bank va to'lov tashkiloti bilan tuzilgan shartnomada nazarda tutilgan imkoniyatlardan foydalangan holda qo'llaniladi.
1. Umumiy yondashuv
1.1. Paylinker to'lov operatsiyalarini o'zi qayta ishlamaydi va bank kartalari ma'lumotlarini saqlamaydi. Barcha karta operatsiyalari litsenziyalangan to'lov tashkiloti tomonidan amalga oshiriladi.
1.2. Shu sababli firibgarlikka qarshi himoya ikki darajada quriladi: to'lov tashkiloti va bank darajasida hamda Paylinker platformasining o'z darajasida.
1.3. Paylinker bank bilan tuzilgan shartnomada nazarda tutilgan cheklovlarni joriy etish orqali bankning firibgarlikka qarshi kurash imkoniyatlaridan foydalanadi.
2. To'lov darajasidagi himoya
- Karta ma'lumotlari uzatilmaydi. Karta raqami, amal qilish muddati va CVV faqat to'lov tashkilotining himoyalangan sahifasida kiritiladi. Bu ma'lumotlar Paylinker serverlariga umuman kelmaydi va saqlanmaydi.
- Bank tomonidan tasdiqlash. To'lov karta chiqargan bank tomonidan qo'shimcha tasdiqlash (bir martalik kod) talab qilinadi.
- Har bir xabarning imzosi tekshiriladi. To'lov tashkilotidan keladigan har bir tasdiq xabari maxfiy kalit asosidagi kriptografik imzo bilan tekshiriladi. Imzo to'g'ri kelmasa operatsiya rad etiladi — bu soxta tasdiq yuborish yo'lini yopadi.
- Takroriy hisoblanishning oldi olinadi. Har bir tranzaksiya noyob identifikatorga ega; bir xil tranzaksiya ikki marta hisobga olinmaydi.
3. Amaldagi cheklovlar
Quyidagi cheklovlar platformada texnik jihatdan joriy etilgan va har bir so'rovda avtomatik qo'llanadi:
| Cheklov | Qiymat | Maqsadi |
|---|---|---|
| Bir martalik eng kam to'lov | 1 000 so'm | Karta sinash (card testing) uchun mayda to'lovlarni cheklash |
| Bir martalik eng ko'p to'lov | 100 000 000 so'm | Yirik shubhali operatsiyalarni cheklash |
| To'lov yaratish chastotasi | daqiqasiga 10 ta | O'g'irlangan kartalarni ketma-ket sinashning oldini olish |
| Kirish kodi so'rovi | daqiqasiga 5 ta | SMS/bot spami va raqamlarni sanashning oldini olish |
| Kodni tekshirish urinishlari | daqiqasiga 10 ta | 6 xonali kodni tanlab topishning (brute-force) oldini olish |
| Umumiy so'rovlar chastotasi | daqiqasiga 120 ta | Avtomatlashtirilgan hujumlar va ortiqcha yuklamadan himoya |
| Kirish kodi amal qilish muddati | 2 daqiqa | O'g'irlangan kodning foydalanish oynasini qisqartirish |
Cheklov oshib ketganda so'rov vaqtincha rad etiladi. Doimiy takrorlanish qayd etiladi va qo'lda tekshiruvga olinadi.
4. Hisob va kirish xavfsizligi
- Parolsiz kirish. Tizimga kirish telefon raqami va Telegram bot orqali yuborilgan bir martalik kod bilan amalga oshiriladi. Parol saqlanmaydi — demak, parol bazasining sizib chiqishi xavfi yo'q.
- Kod bir martalik. Har bir kod faqat bir marta ishlatiladi va 2 daqiqadan keyin kuchini yo'qotadi.
- Barcha sahifalar HTTPS orqali. Ma'lumotlar shifrlangan kanal orqali uzatiladi; HTTP so'rovlari avtomatik HTTPS ga yo'naltiriladi.
- Boshqaruv paneli cheklangan. Ma'muriy interfeysga faqat oldindan belgilangan ro'yxatdagi hisoblar kira oladi.
- Bot xabarlari tasdiqlanadi. Telegramdan keladigan har bir xabar maxfiy kalit bilan tekshiriladi — soxta xabar yuborib boshqa foydalanuvchi nomidan kod olish mumkin emas.
5. Monitoring va shubhali operatsiyalar
5.1. Quyidagi holatlar shubhali deb hisoblanadi va qo'shimcha tekshiruvga olinadi:
- qisqa vaqt ichida bir nechta kartadan to'lov urinishlari;
- ketma-ket muvaffaqiyatsiz to'lov urinishlari;
- bir hisobga g'ayrioddiy katta summa kiritilishi;
- to'lovdan so'ng darhol mablag'ni qaytarishni talab qilish;
- bir nechta hisobning bitta karta bilan bog'lanishi;
- chargeback (to'lovni qaytarib olish) bo'yicha bankdan murojaat kelishi.
5.2. Shubhali holat aniqlanganda Paylinker quyidagi choralarni qo'llaydi:
- Operatsiyani to'xtatish yoki bajarilishini kechiktirish.
- Hisobni vaqtincha bloklash va obuna faollashtirishni to'xtatib turish.
- Foydalanuvchidan operatsiya bo'yicha tushuntirish va shaxsni tasdiqlovchi hujjat so'rash.
- Zarur hollarda bank va to'lov tashkilotini xabardor qilish va ular bilan birgalikda tekshiruv o'tkazish.
- Firibgarlik tasdiqlansa — hisobni butunlay bloklash va qonunchilikka muvofiq vakolatli organlarga xabar berish.
5.3. Tekshiruv odatda 3 ish kunidan oshmaydi. Shubha tasdiqlanmasa, cheklovlar darhol olib tashlanadi va foydalanuvchiga xabar beriladi.
6. Foydalanuvchi uchun tavsiyalar
Paylinker xodimlari hech qachon sizdan karta raqami, CVV kodi yoki bankdan kelgan bir martalik kodni so'ramaydi. Bunday so'rov kelsa — bu firibgarlik.
- Kirish kodini hech kimga aytmang, hatto «qo'llab-quvvatlash xizmati» nomidan murojaat qilsa ham.
- Telegram akkauntingizga ikki bosqichli tasdiqlashni (2FA) yoqing.
- Faqat o'zingizga tegishli bank kartasidan foydalaning.
- To'lov faqat paylinker.uz domenidan boshlanishiga e'tibor bering — brauzerdagi manzilni tekshiring.
- Shaxsiy kabinetdagi to'lovlar tarixini vaqti-vaqti bilan ko'rib turing.
- Umumiy foydalanishdagi kompyuterda ishlaganingizdan so'ng hisobdan chiqing.
7. Shubhali holat haqida xabar berish
Agar hisobingizda siz qilmagan operatsiyani ko'rsangiz yoki Paylinker nomidan shubhali xabar olsangiz — darhol bizga murojaat qiling.
| Kanal | Ma'lumot |
|---|---|
| Elektron pochta | To'ldirilishi kerak |
| Telefon | To'ldirilishi kerak |
| Telegram | @paylinker_support |
| Javob berish muddati | shubhali operatsiyalar bo'yicha — 24 soat ichida |
Shu bilan birga kartangizni chiqargan bankka murojaat qilib, kartani bloklashni so'rashingizni tavsiya qilamiz.